QuyGia.comQuý Giá
Bán đồ sưu tầm và giữ giá trị

Gửi đồ sưu tầm lên phiên đấu giá: giá khởi điểm, phí người bán và lô không ai trả

Người bán gửi đồ cổ, đồ sưu tầm lên phiên đấu giá cần hiểu giá khởi điểm, phí người bán, hợp đồng uỷ quyền, thời gian nhận tiền và khi lô không ai trả.

Hands in white cotton gloves placing a small blue and white porcelain jar onto a padded grey intake table in a bright storage room in Ho Chi Minh City, overhead view

Gửi đồ sưu tầm lên phiên đấu giá nghĩa là bạn giao món đồ cho một tổ chức đấu giá bán hộ, chấp nhận để người mua cạnh tranh quyết định giá, và trả cho tổ chức đó một khoản phí khi bán được. Ba thứ người bán cần nắm chắc trước khi ký: giá khởi điểm đặt thế nào, phí và chi phí trừ vào tiền của mình gồm những gì, và chuyện gì xảy ra nếu không ai trả giá.

Phần lớn bài viết về đấu giá đứng ở phía người mua: xem hiện vật, phí người mua, điều khoản nguyên trạng. Trang Siêu Thị Cổ Vật đã có bài kỹ về phía đó. Bài này đứng ở phía còn lại, cho người đang giữ một món đồ hay một bộ sưu tập và đang nghĩ đến chuyện đưa lên phiên. Quy chế cụ thể mỗi nơi một khác và pháp luật về đấu giá tài sản có thể sửa đổi; bài nói nguyên tắc, bạn đối chiếu với quy chế của nơi mình làm việc.

Đường đi của một món đồ từ nhà bạn tới lúc nhận tiền

Thứ tự dưới đây là khung chung, mỗi nơi có thể gộp hoặc tách bước. Biết trước đường đi giúp bạn ước được thời gian và chuẩn bị đúng giấy tờ.

  1. Gửi ảnh và thông tin sơ bộ. Nơi tổ chức xem qua để quyết định có nhận hay không và món đó hợp với phiên nào.
  2. Mang hiện vật đến để xem trực tiếp. Người của họ kiểm tình trạng, có thể đề nghị giám định thêm, và đưa ra một khoảng ước giá.
  3. Ký hợp đồng. Ghi giá khởi điểm, mức phí, các chi phí phát sinh, thời hạn, điều khoản khi không bán được và khi bạn muốn rút lại.
  4. Chụp ảnh, viết mô tả, đưa vào danh mục phiên. Bạn nên được xem lại mô tả trước khi công bố để sửa chỗ sai.
  5. Trưng bày cho người mua xem trước. Giai đoạn này món đồ nằm ở nơi tổ chức, nên hỏi rõ việc bảo quản và bảo hiểm.
  6. Phiên diễn ra. Giá được trả lên; món đồ bán được hoặc không.
  7. Người trúng thanh toán, nơi tổ chức trừ phí và chuyển phần còn lại cho bạn. Hỏi trước thời hạn chuyển tiền và việc gì xảy ra nếu người trúng không trả.

Cộng tất cả lại, quãng thời gian từ lúc liên hệ đến lúc tiền về thường tính bằng tháng, không phải bằng tuần. Người cần tiền gấp nên cân nhắc kênh khác, hoặc chỉ gửi đấu giá những món không gấp trong bộ sưu tập.

Giá khởi điểm: đặt thấp để kéo người, đặt cao để giữ giá

Giá khởi điểm là mức mà phiên bắt đầu trả lên. Đặt thấp có tác dụng gọi nhiều người vào cuộc; khi đã có nhiều người giơ tay ở những bước đầu, tâm lý cạnh tranh hay đẩy giá đi xa hơn dự đoán. Nhưng đặt thấp cũng có mặt trái: nếu chỉ có một người quan tâm, món đồ có thể đi với giá rất sát mức khởi điểm, và bạn đã đồng ý bán ở mức đó.

Đặt cao thì bảo vệ được bạn khỏi việc bán rẻ, nhưng làm nhiều người ngại. Một món có giá khởi điểm cao hơn cảm nhận của thị trường thường không ai mở lời, và một lô không ai trả là tín hiệu xấu cho lần bán sau. Ở một số thị trường nước ngoài còn có khái niệm giá sàn bí mật, tức mức tối thiểu chỉ người bán và nơi tổ chức biết; ở Việt Nam, cách làm phổ biến là giá khởi điểm công khai; nơi bạn gửi có cơ chế nào khác hay không thì hỏi thẳng và đọc quy chế.

Cách nghĩ thực tế là đặt giá khởi điểm ở mức bạn thật sự chấp nhận bán nếu chỉ có một người trả. Đừng đặt mức "chịu được nhưng tiếc", vì đó chính là mức bạn có khả năng nhận. Khoảng ước giá mà nơi tổ chức đưa ra là thông tin tham khảo, không phải lời hứa; họ có lợi khi món đồ bán được, nên ước giá đôi khi được đưa ra để bạn dễ đồng ý, theo cả hai chiều.

Các khoản thường bị trừ vào tiền của người bán

Bảng dưới liệt kê các khoản hay gặp. Không nơi nào thu tất cả, và tên gọi mỗi nơi khác; điều quan trọng là bạn hỏi từng dòng và yêu cầu ghi vào hợp đồng.

KhoảnThường tính thế nàoCâu nên hỏi
Phí dịch vụ khi bán đượcMột tỉ lệ trên giá trúng, hoặc mức thoả thuậnTỉ lệ có thay đổi theo giá trị món không, có mức tối thiểu không
Phí khi không bán đượcCó nơi không thu, có nơi thu một khoản cố định hoặc tỉ lệ trên giá khởi điểmKhông bán được thì bạn phải trả gì
Chụp ảnh, làm danh mụcKhoản cố định mỗi món hoặc tính gộpCó tính khi bạn tự cung cấp ảnh đạt yêu cầu không
Giám định, kiểm tra thêmTheo chi phí thực của bên giám địnhCó bắt buộc không, ai chọn nơi giám định
Bảo hiểm, lưu khoTỉ lệ trên giá trị khai hoặc theo thời gianĐồ hỏng, mất khi đang ở nơi tổ chức thì bồi thường theo giá nào
Vận chuyểnTheo thực tếAi đóng gói, ai chịu rủi ro trên đường

Khi đã có đủ các dòng, bạn có thể tự tính phần mình nhận theo công thức đơn giản: tiền thực nhận bằng giá trúng trừ phí dịch vụ, trừ các chi phí đã liệt kê. Làm phép tính đó với giá khởi điểm, tức trường hợp xấu nhất mà vẫn bán được, sẽ cho bạn biết có nên gửi hay không. Nếu ở mức khởi điểm mà phần còn lại không làm bạn hài lòng, hoặc nâng giá khởi điểm, hoặc chọn kênh khác.

Hợp đồng với nơi tổ chức: những điều khoản đáng đọc hai lần

Bạn cam kết gì về quyền sở hữu và nguồn gốc. Hợp đồng thường bắt người gửi cam đoan mình là chủ hợp pháp và món đồ không có tranh chấp. Nếu đồ là tài sản chung của gia đình hoặc tài sản thừa kế chưa chia, cam đoan đó có thể đặt bạn vào thế khó; trường hợp này nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi ký.

Ai viết mô tả và ai chịu trách nhiệm nếu mô tả sai. Nếu nơi tổ chức ghi niên đại hay xuất xứ khác với điều bạn biết, bạn cần được quyền sửa. Mô tả sai có thể dẫn đến việc người mua đòi huỷ giao dịch.

Điều kiện rút món đồ trước phiên. Nhiều nơi cho rút nhưng thu phí, hoặc không cho rút sau khi danh mục đã công bố. Biết trước để không bị kẹt khi gia đình đổi ý.

Thời hạn và cách chuyển tiền sau phiên. Ghi rõ số ngày tối đa kể từ khi người trúng thanh toán, và việc nơi tổ chức xử lý thế nào nếu người trúng bỏ cọc.

Quyền giữ đồ sau khi không bán. Nơi tổ chức có thể đề nghị giữ món đồ để bán lại ở phiên sau hoặc bán riêng sau phiên. Bạn có quyền từ chối, nhưng phải biết điều khoản đó tồn tại.

Lô không ai trả: chuyện gì xảy ra và nên làm gì tiếp

Lô không bán được, có người gọi nôm là lô "cháy", là chuyện bình thường của đấu giá chứ không phải dấu hiệu món đồ kém. Nguyên nhân hay gặp là giá khởi điểm cao hơn mức thị trường chấp nhận ở thời điểm đó, mô tả hoặc ảnh không đủ thuyết phục, phiên không có đúng nhóm người sưu tầm của mảng đó, hoặc trùng thời điểm có nhiều món tương tự cùng ra thị trường.

Điều nên tránh là đưa món đồ lên lại ngay phiên kế tiếp với giá thấp hơn một chút. Người mua trong giới nhớ lô đã cháy, và việc hạ giá liên tục làm họ nghĩ người bán đang cần tiền, càng có lý do chờ. Cách hợp lý hơn là để món đồ nghỉ, tìm hiểu vì sao không ai trả: hỏi nơi tổ chức xem có bao nhiêu người đã hỏi, đã xem hiện vật, phản hồi của họ là gì.

Sau đó bạn có ba hướng: giữ lại và chờ, chuyển sang một nơi tổ chức khác có đúng nhóm người mua hơn, hoặc chuyển sang bán riêng cho người đã từng hỏi. Hướng thứ ba hay có lợi, vì người đã bỏ công xem hiện vật là người thật sự quan tâm; chỉ cần kiểm hợp đồng xem có điều khoản nào ràng buộc việc bán riêng trong một thời gian sau phiên hay không.

Chọn nơi tổ chức hợp với món đồ

Hỏi xem họ đã bán những món cùng nhóm chưa. Một nơi quen bán tranh có thể không có đúng người mua cho đồ đồng, và ngược lại. Bạn có thể xin xem danh mục các phiên trước để biết họ mạnh ở mảng nào, có bao nhiêu lô cùng loại với món của bạn và tỉ lệ bán được ra sao.

Xem cách họ viết mô tả cho người khác. Mô tả dè dặt, có ghi tình trạng, có phân biệt điều chắc chắn với điều phỏng đoán là dấu hiệu nơi làm việc nghiêm túc. Mô tả toàn tính từ lớn và câu chuyện ly kỳ thì sớm muộn sẽ kéo theo tranh chấp với người mua.

Hỏi họ giữ đồ ở đâu trong thời gian chờ phiên. Đồ gốm, gỗ, giấy chịu ảnh hưởng lớn của độ ẩm và va chạm. Một nơi có kho, có quy trình nhận và trả đồ, có biên bản giao nhận kèm ảnh thì bạn bớt lo hơn nhiều.

Đừng chọn chỉ vì ước giá cao nhất. Khi so hai nơi, nơi đưa ước giá cao hơn chưa chắc bán được giá cao hơn. Hỏi thêm cơ sở của ước giá: họ so với lô nào, bán khi nào. Ước giá không kèm lý do là ước giá để lấy lòng người gửi.

Chuẩn bị hồ sơ trước khi mang đồ đến

Một món đồ đến nơi tổ chức với hồ sơ gọn gàng được nhìn nghiêm túc hơn, mô tả chính xác hơn, và người mua tin hơn. Những thứ nên mang theo hoặc gửi trước:

  • Ảnh gia đình, giấy mua bán cũ, thư từ hay bất cứ thứ gì cho thấy món đồ đã ở trong nhà bạn từ khi nào.
  • Kết luận giám định nếu có, kèm tên cơ sở và ngày giám định.
  • Ghi chép những lần sửa chữa, phục chế, kể cả sửa nhỏ, và ai đã làm.
  • Nếu là cổ vật đã đăng ký, giấy tờ đăng ký; nếu nghi là cổ vật mà chưa đăng ký, hỏi Sở quản lý văn hoá cấp tỉnh trước.
  • Ảnh tình trạng bạn tự chụp trước khi giao, để đối chiếu nếu món đồ bị hư hỏng khi nằm ở nơi tổ chức.
  • Một bản ghi ngắn bằng lời của bạn về câu chuyện món đồ, phân rõ điều có giấy tờ và điều chỉ là kể lại.

Danh mục "Nguồn gốc và hồ sơ món đồ" của trang có bài riêng về cách lập hồ sơ cho đồ nhà mình. Đầu tư vài buổi cho hồ sơ trước khi gửi đấu giá thường đáng hơn nhiều so với việc cố đặt giá khởi điểm cao.

Câu hỏi thường gặp

Có nên đặt giá khởi điểm bằng đúng khoảng ước giá mà nơi tổ chức đưa ra không?

Không nhất thiết. Khoảng ước giá là dự đoán; giá khởi điểm là mức bạn chấp nhận bán khi chỉ có một người trả. Nhiều người bán đặt khởi điểm thấp hơn đầu dưới khoảng ước giá để kéo người vào cuộc, nhưng chỉ làm thế khi thật sự chịu được mức đó.

Người bán có được tự trả giá cho món của mình để đẩy giá lên không?

Không nên và thường bị quy chế đấu giá cấm. Việc người bán hoặc người thân trả giá giả để đẩy giá làm sai lệch cuộc đấu, có thể khiến kết quả bị huỷ và gây hậu quả pháp lý. Muốn bảo vệ giá thì đặt giá khởi điểm phù hợp ngay từ đầu.

Nếu người trúng đấu giá không thanh toán thì người bán có được gì không?

Tuỳ quy chế, khoản đặt trước của người trúng có thể bị xử lý theo thoả thuận và món đồ được đưa ra bán lại. Bạn nên hỏi rõ trước khi ký: khoản đó chia thế nào, ai chịu chi phí tổ chức lại, và bạn có được rút đồ về không.

Có thể gửi một bộ sưu tập lớn nhưng chỉ cho bán một phần không?

Được, nếu thoả thuận rõ từ đầu. Nhiều nơi còn khuyên chia bộ sưu tập thành nhiều lô hoặc nhiều phiên để không làm thị trường bão hoà. Bạn nên tự giữ danh sách những món không bán và ghi vào hợp đồng.

Đấu giá trực tuyến có khác gì phiên tại chỗ với người bán không?

Về nguyên tắc người bán vẫn lo các việc tương tự: giá khởi điểm, phí, hợp đồng. Khác chủ yếu ở chỗ ảnh và mô tả gánh gần hết việc thuyết phục, vì nhiều người mua không xem hiện vật. Ảnh rõ khuyết điểm và mô tả trung thực càng quan trọng hơn.

Bán qua đấu giá có phải nộp thuế không?

Nghĩa vụ thuế phụ thuộc bạn bán tài sản của cá nhân hay đang kinh doanh, và loại tài sản là gì. Một số nơi tổ chức có thể khấu trừ hoặc yêu cầu giấy tờ liên quan. Nguyên tắc chung có ở bài về thuế trong danh mục này; trường hợp của bạn nên hỏi cơ quan thuế nơi cư trú.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138